Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2024 roku z gospodarstw domowych odebrano 12,2 mln ton odpadów komunalnych, co stanowiło 86,2 proc. wszystkich wytworzonych odpadów komunalnych. Ponad połowa z nich trafiła do odzysku, jednak wciąż to za mało. 

- Najczęściej do odpadów zmieszanych trafiają rzeczy, których mieszkańcy nie kojarzą z systemem selektywnej zbiórki. To drobny sprzęt elektryczny, przeterminowane leki, zużyte baterie czy tekstylia. Tymczasem dla każdej z tych frakcji istnieje odrębna ścieżka postępowania - tłumaczy Lisa Scoccimarro, liderka Akademii Ekologicznej Amest Otwock.

Elektroodpady i sprzęt AGD

Zużyty sprzęt elektroniczny nie powinien trafiać do kosza na odpady zmieszane. Dotyczy to zarówno dużego AGD, jak i drobnych urządzeń - czajników, suszarek, ładowarek, zabawek na baterie czy telefonów. Zawierają one metale oraz elementy, które mogą zostać poddane recyklingowi. Sprzęt można oddać do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK), a w przypadku zakupu nowego urządzenia - przekazać sprzedawcy w ramach zasady „sprzęt za sprzęt". W wielu miejscowościach działają również czerwone pojemniki na małe urządzenia elektryczne i baterie.

Leki i odpady niebezpieczne

Przeterminowanych leków nie należy wyrzucać ani do kosza, ani do toalety. Substancje czynne mogą przedostawać się do wód i gleby. Umieszczenie ich w odpadach zmieszanych wiąże się z ryzykiem zanieczyszczenia środowiska. W większości aptek dostępne są specjalne pojemniki na zużyte medykamenty. Do PSZOK-ów trafiają również farby, rozpuszczalniki, chemikalia czy środki ochrony roślin. 

Tekstylia i ubrania

Od 2025 roku tekstylia podlegają odrębnej zbiórce. Ubrania w dobrym stanie można przekazać organizacjom charytatywnym lub punktom ponownego użycia. Zniszczone materiały są zbierane selektywnie i kierowane do recyklingu materiałowego. Warto rozważyć także naprawę lub sprzedaż. Wydłużenie życia ubrań ogranicza ilość odpadów i zmniejsza zapotrzebowanie na nowe surowce.

Odpady budowlane i remontowe

Gruz, ceramika, resztki paneli czy elementy armatury łazienkowej nie są odbierane w ramach standardowej zbiórki odpadów komunalnych. Niewielkie ilości można oddać do PSZOK-u, natomiast przy większych pracach remontowych konieczne jest zamówienie specjalnego kontenera. Nieprawidłowe pozbywanie się takich odpadów sprzyja powstawaniu dzikich wysypisk. W 2024 roku zlikwidowano w Polsce ponad 12,7 tys. nielegalnych miejsc składowania odpadów, z których zebrano 39,5 tys. ton odpadów. Dane te pokazują, że problem wciąż pozostaje aktualny.

- Podstawą jest znajomość lokalnych zasad postępowania z odpadami. Każda gmina publikuje informacje o punktach zbiórki oraz o tym, jakie frakcje są tam przyjmowane. W przypadku wątpliwości warto korzystać z dostępnych wyszukiwarek odpadów lub kontaktować się bezpośrednio z urzędem gminy - podsumowuje Lisa Scoccimarro.